Τα πανηγύρια είναι κομμάτι της ζωής των χωριών μας. Είναι παράδοση, αντάμωμα, πολιτισμός και μια από τις ελάχιστες ευκαιρίες να ξαναζωντανέψουν, έστω για λίγες ημέρες, τόποι που τον χειμώνα μετρούν ελάχιστους κατοίκους.

Και οι κοινωνικές εκδηλώσεις είναι μέρος της ζωής ενός μικρού τόπου. Ένας Δήμαρχος είναι φυσικό να βρίσκεται κοντά στους ανθρώπους, στις χαρές αλλά και στις δύσκολες στιγμές τους.

Επομένως, το πρόβλημα δεν είναι αν ο Δήμαρχος πηγαίνει στα πανηγύρια, αν χορεύει μαζί με τους κατοίκους ή αν εκφωνεί έναν καλό επικήδειο στην κηδεία ενός ανθρώπου που προσέφερε στον τόπο.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν όλα αυτά μετατρέπονται σε βασικό κριτήριο αξιολόγησης και εκλογής ενός Δημάρχου.

Και υπάρχει ένα ακόμη δυσκολότερο ερώτημα:

Τι συμβαίνει όταν το κριτήριο της ψήφου δεν είναι καν το συλλογικό συμφέρον, αλλά το προσωπικό μας όφελος;

Τότε η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τον Δήμαρχο.

Αφορά όλους μας.

Με ποια κριτήρια επιλέγουμε αυτούς που μας διοικούν;

Ας θέσουμε λοιπόν ορισμένα ερωτήματα που ίσως δεν είναι ευχάριστα, αλλά αξίζει να απαντηθούν.

Θέλουμε έναν Δήμαρχο επειδή βρίσκεται σε κάθε πανηγύρι και χορεύει;

Επειδή είναι κοινωνικός, προσιτός και καλός στις δημόσιες σχέσεις;

Επειδή εκφωνεί ωραίους επικήδειους και βρίσκεται σε κάθε κοινωνική εκδήλωση;

Ή μήπως επειδή κάποια στιγμή εξυπηρετηθήκαμε προσωπικά από τον Δήμο;

Επειδή πήραμε εμείς ή η επιχείρησή μας μια απευθείας ανάθεση;

Επειδή προσληφθήκαμε με κάποια σύμβαση;

Επειδή εργάστηκε στον Δήμο η σύζυγος ή ο σύζυγός μας, το παιδί μας ή κάποιος συγγενής μας;

Και για να είμαστε απολύτως ξεκάθαροι: ούτε μια απευθείας ανάθεση ούτε μια σύμβαση εργασίας είναι από μόνες τους κάτι μεμπτό, όταν γίνονται νόμιμα, με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και για πραγματικές ανάγκες του Δήμου.

Το πολιτικό ερώτημα είναι διαφορετικό:

Πρέπει μια νόμιμη συναλλαγή ή συνεργασία με τον Δήμο να δημιουργεί πολιτική υποχρέωση;

Και ακόμη περισσότερο:

Πρέπει να μετατρέπεται σε κριτήριο ψήφου;

Ο Δήμος δεν είναι προσωπικός μηχανισμός εξυπηρετήσεων

Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, μια από τις σημαντικότερες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα σε μια σύγχρονη αντίληψη για την αυτοδιοίκηση και σε μια βαθιά ριζωμένη πελατειακή νοοτροπία.

Τα χρήματα του Δήμου δεν είναι χρήματα του Δημάρχου.

Οι θέσεις εργασίας του Δήμου δεν είναι θέσεις του Δημάρχου.

Οι αναθέσεις δεν αποτελούν προσωπικές χάρες του Δημάρχου.

Είναι δημόσιοι πόροι, δημόσιες ανάγκες και δημόσιες διαδικασίες.

Όταν λοιπόν κάποιος εργάζεται νόμιμα με σύμβαση στον Δήμο, δεν του «έδωσε δουλειά ο Δήμαρχος». Αμείβεται από δημόσιους πόρους για εργασία που οφείλει να παρέχει.

Όταν μια επιχείρηση αναλαμβάνει νόμιμα μια υπηρεσία ή προμήθεια, δεν της «χάρισε χρήματα ο Δήμαρχος». Πληρώνεται από δημόσιους πόρους για κάτι που οφείλει να παραδώσει στον Δήμο.

Αυτή η διάκριση είναι θεμελιώδης.

Γιατί διαφορετικά δημιουργείται μια επικίνδυνη αντίληψη:

«Με βοήθησε, άρα τον ψηφίζω».

Και από τη στιγμή που η πολιτική σχέση μετατρέπεται σε προσωπική ανταλλαγή, το συλλογικό συμφέρον περνά αναπόφευκτα σε δεύτερη μοίρα.

Τι κίνητρο δίνουμε τότε στον αιρετό;

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.

Οι πολιτικοί προσαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτό που επιβραβεύει η κοινωνία.

Αν ένας Δήμαρχος γνωρίζει ότι θα κριθεί από τα έργα του, θα πρέπει να παράγει έργο.

Αν γνωρίζει ότι θα κριθεί από τη διεκδίκηση, θα πρέπει να διεκδικήσει.

Αν γνωρίζει ότι θα του ζητηθεί απολογισμός για όσα υποσχέθηκε, θα πρέπει να παρουσιάσει αποτελέσματα.

Αν όμως το μήνυμα που λαμβάνει είναι ότι πολιτική επιβράβευση εξασφαλίζεται με κοινωνική παρουσία, προσωπικές σχέσεις και εξυπηρετήσεις, τότε ποιο ακριβώς κίνητρο δημιουργούμε;

Να σχεδιάσει το μέλλον του Δήμου;

Ή να οικοδομήσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο δίκτυο προσωπικών υποχρεώσεων;

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ευθύνη του πολίτη.

Άλλο ο καλός άνθρωπος, άλλο ο αποτελεσματικός Δήμαρχος

Σε μικρές κοινωνίες οι προσωπικές σχέσεις έχουν μεγάλη σημασία.

«Ήρθε στο πανηγύρι μας».

«Χόρεψε μαζί μας».

«Ήρθε στην κηδεία».

«Μας χαιρέτησε».

«Μας εξυπηρέτησε».

«Μας αγκάλιασε».

«Μας χτυπησε στην πλάτη».

«Έδωσε δουλειά στο παιδί μου».

Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν ανθρώπινα την κρίση μας.

Όμως ο Δήμαρχος δεν εκλέγεται για να είναι ο δημοφιλέστερος άνθρωπος της παρέας ούτε για να εξυπηρετεί τον μεγαλύτερο αριθμό γνωστών.

Εκλέγεται για να διοικήσει έναν Δήμο.

Να οργανώσει υπηρεσίες.

Να διαχειριστεί δημόσιο χρήμα.

Να εξασφαλίσει χρηματοδοτήσεις.

Να προγραμματίσει έργα.

Να αντιμετωπίσει προβλήματα.

Να διεκδικήσει.

Και κυρίως να σχεδιάσει το αύριο ενός τόπου που αντιμετωπίζει πραγματικές και, σε αρκετές περιπτώσεις, υπαρξιακές προκλήσεις.

Γιατί τα προβλήματα είναι μπροστά μας

Ο Δήμος Καλαβρύτων δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει την αυτοδιοίκηση ως διαγωνισμό δημοσίων σχέσεων ή ως μηχανισμό ατομικής εξυπηρέτησης.

Τα χωριά μας γερνούν και ερημώνουν.

Οι νέοι δυσκολεύονται να βρουν λόγους για να μείνουν ή να επιστρέψουν.

Ο πρωτογενής τομέας δοκιμάζεται.

Οι υποδομές και η καθημερινότητα απαιτούν συνεχή δουλειά.

Ο τεράστιος ορεινός χαρακτήρας του Δήμου δημιουργεί ιδιαίτερες ανάγκες στην οδοποιία και στην πολιτική προστασία.

Ο τουρισμός πρέπει να δημιουργεί μεγαλύτερο όφελος για ολόκληρη την περιοχή και όχι μόνο για συγκεκριμένα σημεία της.

Υπάρχει ο Οδοντωτός, με τη σημασία που έχει για την οικονομία και την ταυτότητα των Καλαβρύτων.

Και πάνω από όλα υπάρχει ένα ερώτημα που θα έπρεπε να μας απασχολεί πολύ περισσότερο από το ποιος χόρεψε σε ποιο πανηγύρι:

Πώς θα είναι ο Δήμος Καλαβρύτων σε δέκα ή είκοσι χρόνια;

Θα υπάρχουν ακόμη ζωντανά χωριά;

Θα υπάρχουν νέες οικογένειες;

Θα υπάρχει παραγωγική δραστηριότητα;

Θα υπάρχουν δουλειές;

Θα υπάρχουν λόγοι για να μείνει ένας νέος άνθρωπος εδώ;

Θα δουλεύει ο Οδοντωτός;

Θα λειτουργεί το Χιονοδρομικό;

Ή θα έχουμε έναν Δήμο που θα ζωντανεύει για μερικές εβδομάδες κάθε Αύγουστο και θα αδειάζει ξανά μόλις τελειώσουν τα πανηγύρια;

Η ευθύνη δεν είναι μόνο του Δημάρχου

Είναι εύκολο να κατηγορούμε τον εκάστοτε Δήμαρχο.

Δυσκολότερο είναι να κοιταχτούμε ως κοινωνία στον καθρέφτη.

Γιατί τελικά εμείς εκλέγουμε τους Δημάρχους μας.

Και κάθε ψήφος στέλνει ένα μήνυμα για το είδος της πολιτικής που επιβραβεύουμε.

Αν ψηφίζουμε επειδή κάποιος ήρθε στο πανηγύρι μας, θα έχουμε περισσότερη πολιτική στα πανηγύρια.

Αν ψηφίζουμε επειδή κάποιος μας χαιρέτησε, μας τηλεφώνησε ή μας έκανε να αισθανθούμε σημαντικοί, θα έχουμε περισσότερες δημόσιες σχέσεις.

Αν ψηφίζουμε επειδή εμείς, ο σύζυγος ή η σύζυγός μας, το παιδί μας ή ο συγγενής μας αποκτήσαμε μια σύμβαση ή επειδή η επιχείρησή μας πήρε μια ανάθεση, τότε θα ενισχύουμε ένα μοντέλο πολιτικής που επενδύει στην προσωπική εξάρτηση.

Αν όμως ψηφίζουμε με βάση το αποτέλεσμα, τότε θα απαιτούμε αποτέλεσμα.

Αν ψηφίζουμε με βάση το σχέδιο, τότε θα απαιτούμε σχέδιο.

Αν ψηφίζουμε με βάση τη διαφάνεια, τότε θα απαιτούμε διαφάνεια.

Ίσως πρέπει να αλλάξουν πρώτα οι ερωτήσεις μας

Πριν από τις επόμενες δημοτικές εκλογές, αντί να αναρωτηθούμε ποιος μας συμπαθεί περισσότερο ή ποιος μας εξυπηρέτησε, ίσως πρέπει να θέσουμε διαφορετικά ερωτήματα:

Τι υποσχέθηκες;

Τι έκανες;

Ποια έργα ολοκλήρωσες;

Πόσα από αυτά που ανακοίνωσες έγιναν πραγματικότητα;

Τι χρηματοδοτήσεις εξασφάλισες;

Ποια προβλήματα έλυσες;

Πώς διαχειρίστηκες το δημόσιο χρήμα;

Υπήρχαν ίσες ευκαιρίες και διαφάνεια;

Τι διεκδίκησες και με ποιο αποτέλεσμα;

Και κυρίως:

Ποιο είναι το σχέδιό σου για τον Δήμο Καλαβρύτων του 2035 και του 2045;

Αυτές είναι πολιτικές ερωτήσεις.

Και αυτές θα έπρεπε να καθορίζουν την ψήφο μας.

Τελικά, τι Δήμαρχο θέλουμε;

Θέλω έναν Δήμαρχο που να πηγαίνει στα πανηγύρια.

Να χορεύει, αν το αισθάνεται.

Να κάθεται με τους κατοίκους.

Να πηγαίνει στις κηδείες και να τιμά ανθρώπους που προσέφεραν στον τόπο.

Να είναι ανθρώπινος, κοινωνικός και προσιτός.

Αλλά δεν μπορώ να δεχθώ ότι αυτά αποτελούν επαρκή κριτήρια για να διοικήσει κάποιος έναν Δήμο.

Όπως δεν μπορεί να αποτελεί κριτήριο ψήφου το αν εξυπηρετήθηκα εγώ προσωπικά από τη δημοτική εξουσία.

Γιατί τότε το ερώτημα παύει να είναι:

«Τι έκανε για τον τόπο;»

και γίνεται:

«Τι έκανε για μένα;»

Και ίσως αυτή να είναι μία από τις μεγαλύτερες παγίδες της αυτοδιοίκησης στις μικρές κοινωνίες.

Γιατί ένας τόπος δεν μπορεί να σχεδιάσει το μέλλον του όταν ο καθένας μας αξιολογεί τη δημοτική αρχή αποκλειστικά μέσα από το προσωπικό του συμφέρον.

Τα πανηγύρια θα τελειώσουν.

Οι επικήδειοι θα ξεχαστούν.

Οι συμβάσεις κάποτε θα λήξουν.

Οι αναθέσεις θα ολοκληρωθούν.

Οι φωτογραφίες θα χαθούν μέσα στις επόμενες αναρτήσεις.

Ο τόπος όμως θα μείνει εδώ.

Και τότε θα πρέπει να απαντήσουμε σε ένα πολύ απλό ερώτημα:

Τον αφήσαμε καλύτερο για τα παιδιά μας ή αρκεστήκαμε στο ότι, για τέσσερα χρόνια, κάποιος φρόντισε να είναι αρεστός και χρήσιμος στον καθένα μας ξεχωριστά;

Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο «τι Δήμαρχο έχουμε;».

Είναι και «τι Δήμαρχο επιβραβεύουμε με την ψήφο μας;»

Γιατί, σε μια δημοκρατία, η ποιότητα της διοίκησης δεν είναι μόνο ευθύνη εκείνων που εκλέγονται.

Είναι και ευθύνη εκείνων που επιλέγουν με ποια κριτήρια θα τους εκλέξουν.